คุณกำลำงอยู่หน้า : Home คลังข้อมูลวัฒนธรรม ภูมิปัญญา กังไส


กังไส

อีเมล พิมพ์

กังไส คือ เครื่องปั้นจากโรงงานในกังไสนั่นเองซึ่งจริง ๆ แล้ว คำว่ากังไสนี้ คนจีนจะออก
เสียงว่า กังไซ
ดินที่ใช้ปั้นของกังไสเป็นดินขาวคุณภาพดี เนื้อละเอียดและแน่น จึงค่อนข้างหนักงาน
กังไสเป็นที่เลื่องลือถึงฝีมือที่สวยงามละเอียดลออ เช่นรูปปั้เจ้าแม่กวนอิม   ก็สามารถปั้นแต่งชาย
กระโปรงให้สวยพลิ้วได้ลีลาของผ้าแพรเนื้อดีที่กำลังปลิวไสว เกลียวคลื่นที่เจ้าแม่ประทับยืนอยู่ ก็ถูก
แต่งสีสันอย่างประณีต จนดูมีชีวิตชีวา งานของกังไสที่น่าสนใจพูดถึง จึงเป็นงานตุ๊กตาจีน เพราะมีลูก
เล่นให้เล่ามากมาย ตั้งแต่ชนิดของตุ๊กตาว่ามีแบบหน้าแป้งและหน้ามัน
ตุ๊กตาแบบหน้าแป้ง คือ ใน
ขณะที่ชุดเสื้อผ้าหรือองค์ประกอบอื่นของตุ๊กตาจะถูกชักสีเคลือบเงา ที่ผิวหน้าและผิวเนื้ออื่นของตุ๊กตา
เช่น แขน ขา มือ เท้า ที่โผล่พ้นชายผ้าออกมาให้เห็นจะไม่ถูกชักเงาไปด้วย แต่จะขาวเนียนเป็นผิว
เนื้อแป้งแท้ ๆ
ถ้าเป็นแบบหน้ามัน คือ ทั้งตัวตุ๊กตาจะถูกเคลือบมันชักเงา
ตุ๊กตาจีนที่นิยมปั้นมีมาก
มาย เช่น ปั้นพวกเซียนหรือตุ๊กตามงคลต่าง ๆ เช่น
เจ้าแม่กวนอิม ฮก ลก ซิ่ว ปู้กุ่ยฮุด โหงวจื้อฮุด ชุดไซอิ๋ว ชุดโป๊ยเซียน  ที่ปั้นเป็นผู้มีชื่อเสียงในประวัติศาสตร์ก็มี เช่น ฮวนบู้หลัน ผู้หญิงจีนที่ปลอมตัวเป็นชาย ไปทหารเพื่อไปแทนพ่อซี่งแก่มากแล้ว แต่ถูกหมายเกณฑ์ ฮวนบู้หลันรบได้เก่งกาจ จนมีตำแหน่ง
เป็นถึงแม่ทัพ ซึ่งช่างจะนิยมปั้นเป็นตุ๊กตาฮวนบู้หลันกำลังลั่นกลองรบ แล้วก็มีตุ๊กตาที่ปั้นตามสุภาษิต เช่น ลุงโง่ย้ายภูเขา คล้าย ๆ คำพังเพย “ขี่ช้างจับตั๊กแตน” ของไทย เช่นเดียวกับการปั้นตุ๊กตา นักปราชญ์ เช่น ขงจื้อ

                อย่างไรก็ตามเป็นที่น่าเสียดายที่งานกังไสรุ่นใหม่นี้จะสู้งานเก่าไม่ได้ เพราะช่วงที่เกิดการ
ปฏิวัติสี่สหาย มีการทำลายของดี ๆ ที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และสถานที่สำคัญไปมาก บรรดา
โรงงานปั้นในกังไสก็ถูกเผาทำลายไปเยอะ ทำให้บล็อกตุ๊กตาดี ๆ เสียหายไปไม่น้อย ประกอบกับช่าง
ปั้นชาวกังไสที่เมื่อถึงเวลาก็ล้มหายตายไป และบ้างก็ถูกซื้อตัวไปที่อื่นในระยะหลัง งานปั้นจากตำบล
ปังโคยจึงโดดเด่นขึ้นมา เพราะบางโรงงานของปังโคยก็ได้บล็อกของงานกังไสที่ดี ๆ มา และช่างปั้น
ของกังไสก็มีมาอยู่ที่ปังโคยเหมือนกันจึงมีการถ่ายทอดฝีมือ แต่ว่ากันว่า งานของกังไสก็ยังเป็นที่นิยมว่าสวยและประณีตกว่าแต่ของอย่างนี้ บางทีลายเนื้อชอบลงยา คนที่โชคดี
ไปเจองานฝีมือดีมาก ๆ ของปังโคยก็มี ตามร้านขายตุ๊กตาจีนในปัจจุบันบางร้านจึงมีแต่งานกังไส
บางร้านก็มีทั้งงานกังไสและปังโคย แต่ถ้าเป็นของเก่าแล้ว กังไสกินขาด

 
เจี๊ยะอวง
              เจี๊ยะอวง ก็เหมือนกังไส คือเป็นตำบลที่มีชื่อเสียงในเรื่องการปั้นตุ๊กตาแต่งงานของเจี๊ยะอวง
จะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่ไม่เหมือนใคร คือ สีผิวของตุ๊กตา ตรงหน้า แขน ขา จะเป็นสีเข้มเหมือน
คนผิวสองสี ดูเป็นธรรมชาติมาก โดยจะปั้นเป็นเนื้อแป้ง ส่วนสีชุดของตุ๊กตาจะนิยมเล่นสีพื้น ๆ เช่น
สีแดง สีน้ำเงิน สีขาว และแบบแตกลายงา แล้วเคลือบเงาเฉพาะชุด
งานของเจี๊ยะอวงนี้ ที่นิยมกันก็มี
สีแดง ซึ่งทำให้สีแดงด้วย “อั้งอิ๊ว” หรือน้ำมันสีแดง ถ้าลงได้สวยจนออกแดงเข้ม คล้ายสีทับทิม
แล้วชักเงาให้งาม ถือว่าเลิศ จนมีคำกล่าวถึงงานเจี๊ยะอวงว่า “ของดีต้องสีทับทิม” ตุ๊กตาเจี๊ยะอวงแบบ แตกลายงาก็น่าสนใจ ด้วยลวดลายของการแตกลายเป็นเส้นลายงานี้ มีประวัติเป็นเรื่องเล่าสนุก ๆ
เล่าต่อกันมาเหมือนเป็นตำนานว่า
การคิดค้นได้แบบลายเนื้อแตกนี้ เป็นเรื่องบังเอิญที่วันหนึ่งช่าง
ทำตุ๊กตาคนหนึ่งในกังไสเกิดเบื่องานขึ้นมา คว้าได้ถังน้ำก็สาดเข้าไปในตุ๊กตากำลังเผาอยู่ จนเวลา
ผ่านไปหลายวัน ช่างเกิดเหงามือ และคิดถึงงานที่เคยทำ ก็กลับมา ช่างเปิดเตาดู พบว่าตุ๊กตาเกิดเป็น
ลวดลายสวยเเปลกตา ก็นำออกมาขาย แล้วเป็นที่นิยม จึงทำกันเรื่อยมา แต่ภายหลังกลับมีทำมาก
เจี๊ยะอวง มากกว่าที่กังไส อย่างไรก็ตาม งานของเจี๊ยะอวงส่วนใหญ่นิยมปั้นตุ๊กตาเซียน โดยเฉพา
แบบสีทับทิม เช่น ปั้นเป็น “เจ็งคุ้ย” หรือ เทพปราบมาร แล้วก็พระจี้กง
เจ็งคุ้ย หรือเทพปราบมาร
เป็นตุ๊กตาเซียนที่นักเล่น ตุ๊กตาจีนมักไม่พลาด คือต้องมีไว้ เชื่อกันว่าท่านเป็นเทพที่ช่วยคุ้มครองให้
ปลอดภัยจากสิ่งชั่วร้าย อย่างเวลาที่ต้องไปพักที่ไหน ที่อาจมีวิญญาณไม่ดีอยู่ เช่น เวลาเข้าโรง
พยาบาลผู้ใหญ่จะบอกว่าให้เอาเทพปราบมารมารติดตัวไปด้วย แล้วก็จะปลอดภัย
อย่างจี้กง ก็มีเกร็ด
น่าสนใจว่าท่านเป็นพระที่พิสดาร คือ ไม่ถือศีลกินเจ แถมชอบดื่มน้ำเมา หน้าตาเบิกบานแจ่มใส
ตลอดเวลา   ช่างจึงนิยมปั้นตุ๊กตาพระจี้กงให้มีหน้ายิ้มแย้ม มือหนึ่งถือขวดเหล้าอีกมือถือพัดอั้งโล่ที่ใช้
พัดเตาไฟ ซึ่งเป็นของวิเศษประจำตัว ร่ำลือกันว่า ถ้าผู้ที่บูชาท่านเป็นคนดีมีความสามารถ บางทีท่าน
ก็มีอภินิหาร มาช่วยแปลก ๆ คล้ายเป็นพระขี้เล่น อะไรทำนองนี้ ถ้าเป็นตุ๊กตาเจี๊ยะอวงแบบแตกลาย
งา นิยมปั้นเป็นบรรดาบุคคลที่มีชื่อเสียงในประวัติศาสตร์ เช่น งักฮุย ชายจีนที่ถูกแม่สอนให้รักชาติ
และความรัก ชาติของงักฮุยก็ได้บันทึกไว้ใน ประวัติศาสตร์ หรืออย่าง “ลี้ซีเตียง” หมอยุคโบราณที่
เชี่ยวชาญ เรื่อง สมุนไพร หรืออย่าง “ฮั่วท้อ” ศัลยแพทย์ผู้มีฝีมือในสามก๊ก จนกลายเป็นคำที่ชาวจีน
ใช้ยกย่องหมอเก่ง ยุคหลังว่า หมอคนนี้ฝีมือฮั่วท้อ นอกจากนี้ก็มีปั้นเป็นบัณฑิต หรือบางทีก็ปั้นตาม
จินตนาการของช่างไม่ได้มีความหมายอะไร ถ้าไปเที่ยวบ้านใครแล้วพบว่าผู้ใหญ่บ้านนี้สะสมตุ๊กตา
จีนเป็นต้องได้เห็นตุ๊กตาเจี๊ยะอวง ทั้งแบบสีทับทิมและแบบแตกลายงา
ซึ่งถ้าถามชื่อตุ๊กตา และ
ประวัติ ความเป็นมาของตุ๊กตาแต่ละตัว ไม่ว่าจะเป็นแบบกังไสหรือเจี๊ยะอวง ท่านผู้เล่นตุ๊กตาจีนมัก
จะตอบได้เป็นอย่างดี

ความคิดเห็น (0)
ผู้ลงทะเบียนแล้วเท่านั้นจึงจะสามารถเขียนความคิดเห็นได้!